Giardioza

Giardioza- zakażenie jelitowe pierwotniakiem Giardia canis.

Zakażenie następuje przez jamę ustną, gdzie lamblia penetruje i osadza się w górnych częściach jelita cienkiego, powodując poważne uszczerbki na zdrowiu . Jest to zooantroponoza – choroba powszechna dla ludzi i zwierząt.

Istnieje ponad czterdzieści rodzajów tych mikroorganizmów. Ale tylko kilka z nich ma znaczenie kliniczne:

  • Giardia enterica – pasożytuje głównie w ludzkim ciele.
  • Giardia duodenalis – atakuje wiele gatunków, w tym ludzi.
  • Giardia canis – specyficzna w ciele psów.
  • Giardia felis – specyficzna dla kotów.

Morfologia i cykl rozwojowy Giardia canis  jest jednokomórkowym wiciowatym organizmem, który pasożytuje w środkowym odcinku jelita cienkiego (dwunastnica i jelito czcze). Występuje w dwóch postaciach morfologicznych – trofozoity i cysty. Forma wegetatywna (trofozoit) ma kształt gruszki. Po stronie brzusznej znajduje się zagłębienie, które służy do przyczepienia pasożyta do komórek nabłonka jelitowego. Pierwotniak nie posiada otworu gębowego i wchłania pokarm całą powierzchnią ciała. Rozmnaża się Giardia przez podział wzdłużny. Formy wegetatywne pasożytujące w jelicie cienkim, schodząc do jelita grubego, tworzą cysty, które są wydalane z kałem do środowiska zewnętrznego. Cysty charakteryzują się dużą odpornością na czynniki środowiska zewnętrznego. Wydalanie cyst u psów jest nie regularne.  Pies zaraża się od chorego zwierzęcia, które wraz z kałem wydziela cysty. Kałem mogą być zanieczyszczone zbiorniki wodne, żywność, tereny spacerowe itp. Zakażenie następuje doustnie.

Patogeneza . Giardia pokrywa powierzchnię błony śluzowej jelita i tworzy ciągły film, który stanowi barierę chłonną. Następuje skrócenie i zagęszczenie kosmków jelita grubego, a następnie zmniejszenie wchłaniania. Charakterystyczne są zaburzenia resorpcji tłuszczów i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Konsekwencją tych procesów jest rozwój zapalenia przewodu pokarmowego (  zapalenie jelit ), zespół złego wchłaniania , wtórna fermentopatia, dysbioza , zespół przewlekłego endogennego zatrucia. Giardioza może przyczyniać się do przewlekłej robaczycy i innych infekcji jelitowych. Udowodniono, że lamblia w procesie życia wydziela toksynę, która ma tropizm do tkanki nerwowej, co tłumaczy depresyjny wpływ na układ nerwowy.

Obraz kliniczny . Okres inkubacji lambliozy wynosi od 6 do 21 dni. Trudność dla lekarzy weterynarynarii w diagnostyce klinicznej lambliozy polega na tym, że nie ma dla niej charakterystycznych objawów choroby. Giardioza u psów występuje częściej w postaci nosicielstwa i latencji, która wraz ze spadkiem odporności organizmu przybiera postać kliniczną. Objawy kliniczne lambliozy u psów są ostre lub przewlekłe. Ostra postać choroby u psa zaczyna się nagle i charakteryzuje się ostrym bólem brzucha. Pies staje się niespokojny, jęczy, nie znajduje dla siebie miejsca. Występuje wodnista biegunka z dużą ilością śluzu, choć zwykle bez krwi. Temperatura ciała jest na ogół normalna. Właściciele zgłaszają zmniejszony apetyt, nudności i wzdęcia u swojego psa. Może wystąpić zapalenie pęcherzyka żółciowego. Zaburzeniom jelit mogą towarzyszyć reakcje skórne, takie jak pokrzywka. U psów i szczeniąt o obniżonej odporności występuje przewlekły przebieg: okresowe wzdęcia, bóle brzucha i biegunka. W przewlekłym przebiegu giardiozy sierść psa staje się matowa i łamliwa, wypada.

Diagnostyka . Do diagnostyki można użyć metody flotacji kału do wykrywania cyst. Negatywny wynik testu dla jednej próbki nie wyklucza inwazji. Cysty nie są regularnie wydalane z kałem, przerwy mogą trwać do 7 dni, czasem dłużej. Dlatego konieczne jest zbadanie, co najmniej 3 uśrednionych próbek pobranych w ciągu 10 dni lub przynajmniej co drugi dzień. Dlatego ten test do diagnozowania lambliozy ma niską czułość. Najbardziej obiecującymi metodami diagnostyki laboratoryjnej giardiozy są dziś metody immunofluorescencji i immunotest enzymatyczny, które umożliwiają wykrywanie antygenów patogenów w próbkach kału oraz w surowicy krwi pacjentów i nosicieli. W tym celu stosuje się komercyjne testy immunoenzymatyczne i metody immunochromatograficzne, które wykrywają specyficzne przeciwciała w surowicy krwi i antygeny w kale.

Zapobieganie. Zalecana jest regularna sanitacja siedliska, zwłaszcza przy trzymaniu dużej liczby zwierząt. Cysty Giardia są dość stabilne, utrzymują się w wodzie pitnej i glebie przez kilka tygodni. Muchy promują transport bierny, cysty w ich jelitach pozostają inwazyjne przez ponad 30 godzin i dni. Jeśli lamblia dostanie się do siedlisk psów, zaleca się leczenie, a także przeprowadzenie grupowego badania laboratoryjnego wszystkich zwierząt. Na rozwój inwazji niewątpliwie wpływa karmienie. Odżywianie białkowe hamuje reprodukcję lamblii, podczas gdy pokarm węglowodanowy się do tego przyczynia. W ochronie młodych zwierząt ogromną rolę odgrywa podawanie siary i mleka matki.

Literatura

1. Lutfullin M. Kh., Dolbin D. A., Lutfullina N. A. Diagnostyka  pasożytów mięsożernych. – Kazań: Wydawnictwo „Drukarnia”, 2015. – 125 s.
2. Svoboda V., Svoboda M. Parazytologia kliniczna psów i kotów. Brno: Czeskie Stowarzyszenie Lekarzy Weterynarii Małych Zwierząt, 1995. – 296 s.
3. Wykłady z przedmiotu: „Choroby inwazyjne małych zwierząt domowych”: Podręcznik / S.N. Łutsuk, Yu.V. Dyachenko. Stawropol: Wydawnictwo SSAU „Agrus”, 2005.